Reflecties van een onderzoeker

“Er was geen draaiboek. Geen plan. Geen aanspreekpunt. Ik moest het zelf allemaal uitzoeken.”

Deze uitspraak van een (transgender) vrouw die ik volgde tijdens mijn doctoraatsonderzoek, is me bijgebleven. Ze vatte er de kern van het probleem mee samen: transgender en genderdiverse (TGD) personen die tijdelijk uitvallen om medische of psychosociale redenen—bijvoorbeeld in het kader van hun transitie—staan er vaak alleen voor als het moment van werkhervatting zich aandient.
En dat terwijl terugkeren naar werk een cruciale fase is. Niet enkel medisch, maar ook sociaal, emotioneel en identiteitsvormend.

Wat mijn doctoraat me leerde

De afgelopen jaren onderzocht ik, samen met een team aan UGent/TIP (Lutgart Braeckman, Joz Motmans), hoe TGD personen werkhervatting ervaren tijdens en na hun transitie. In mijn doctoraat combineerde ik literatuuronderzoek, bevragingen, interviews bij TGD personen, arbeidsartsen en een intensieve dagboekstudie van twee transgender vrouwen en een non-binaire persoon.
Wat ik ontdekte, raakte me persoonlijk: de kracht en kwetsbaarheid van TGD personen op de werkvloer, en hoe weinig houvast er vaak is vanuit zorgverleners. Ik sprak ook met arbeidsartsen die hun best willen doen, maar zich onzeker voelen—over taalgebruik, over hun rol, over wat wel of niet “mag”.
Er is dus veel goede wil, maar ook veel gemis aan kennis en ondersteuning. Dat moet anders.

Tussen willen helpen en weten hoe

Ook uit twee masterproeven, bleek hoe complex het speelveld is. Huisartsen, chirurgen en verpleegkundigen willen helpen, maar weten vaak niet hoe. Er is verwarring over wie verantwoordelijkheid opneemt voor RTW-advies. En niemand lijkt echt zicht te hebben op de specifieke noden van TGD personen op het vlak van werk.
Tegelijk geven TGD personen zelf aan dat terug aan het werk gaan hen hoop, structuur en eigenwaarde geeft—maar ook stress, angst en het risico op hertraumatisering.

Daarom maken we een hulptool voor arbeidsartsen

Omdat er een duidelijke nood is aan praktische handvatten, zijn we volop bezig met de ontwikkeling van een hulptool voor arbeidsartsen. Deze tool vertrekt vanuit mijn doctoraat en de inzichten uit ons breder onderzoek, en biedt onder andere:

• informatie over genderinclusieve gespreksvoering
• tips rond werkhervatting bij transitie
• voorbeelden uit de praktijk
• een overzicht van relevante doorverwijs- en ondersteuningskanalen

De lancering is gepland vóór de zomer van 2025.

Samen bouwen aan verandering

We maken deze tool niet alleen.

💬 Wil je meedenken, testen of feedback geven? Laat van je horen via onze blogpagina: rtwoftransgenderpersons.com/blog-2 of via een mailtje naar joy.vandecauter@ugent.be

Samen zorgen we ervoor dat niemand zich nog vergeten voelt bij de terugkeer naar werk.

Meer lezen? Hierbij vind je onze laatste 2 wetenschappelijke publicaties.

Van de Cauter, J., Motmans, J., Van de Velde, D., & Braeckman, L. (2025). Understanding sustainable return to work during gender transition, a (mixed method) diary-based single-case study of a transgender woman: spiegel im spiegel. International Journal of Transgender Health, 1–28. https://doi.org/10.1080/26895269.2024.2447754

Van de Cauter J, Motmans J, Van de Velde D, et al. Perceptions of occupational physicians in supporting transgender and gender-diverse people (returning) at work — a focus group study: The uncharted territory of gender-diverse occupational healthcare. BMJ Open 2025;15:e083604. doi: 10.1136/bmjopen-2023-083604

joyvdcauter